|
Renmieren behoren tot de bosmieren (geslacht Formica).
Net als de andere bosmieren komen grauwzwarte renmieren
overal op de Nederlandse zandgronden voor. Hun nesten
lopen continu gevaar belaagd te worden door bepaalde
soorten mieren.
Herkenning
Klik hier voor het
onderscheidt tussen renmieren en andere bosmieren. In
Nederland komen vijf soorten renmieren voor. De meest
algemene renmier is de grauwzwarte renmier Formica
fusca. Samen met de veen(ren)mier Formica
picea is het de enige renmier zonder
roodachtige/bruinige kleuren op het borststuk. Deze is
(grauw)zwart. Veen(ren)mieren hebben een sterk glanzend
achterlijf, terwijl het achterlijf van de grauwzwarte
renmieren een zijdeachtige glans heeft.
Gedrag
Het nest bevindt zich dikwijls in of gedeeltelijk in
vermolmd hout of gewoon in het zand, maar dan meestal
onder wat planten of struiken, die niet te veel licht
wegnemen. Ook wel onder stenen of ander materiaal. Er is
geen sprake van een koepelnest zoals bij de andere
bosmieren.
De werksters foerageren in allerlei planten, tot hoog in
bomen, op zoek naar luizen, die door hen worden gemolken,
of ze zijn uit op eiwitrijke prooien zoals rupsen.
Als je een grauwzwarte renmier van een boom of struik
probeert te plukken, zal die zich laten vallen.
Van alle Nederlandse mieren zijn het de snelste lopers.
Renmieren zijn dikwijls slaven voor
andere mieren
Een opvallend verschil met de andere bosmieren is dat
bevruchte renmierprinsessen zelfstandig een kolonie kunnen
stichten. De andere bosmieren kunnen dat niet. Rode
bosmieren, satermieren, bloedrode roofmieren en ook
amazonemieren hebben alle renmieren nodig om een nieuwe
populatie op te starten. Een bosmierprinses zoekt daarom
na haar bevruchting een renmierkolonie op. Soms wordt ze
in zo ’n kolonie opgenomen. Dan gaan de renmierwerksters
voor haar werken, dat wil zeggen: ze gaan de nakomelingen
van hun nieuwe koningin verzorgen. Binnen een paar jaar
zijn de renmierwerksters uitgestorven en is de kolonie een
puur bosmiernest geworden. Dit is het geval bij rode
bosmieren (subgenus Formica s.str.) en
satermieren (subgenus Coptoformica).
In bloedrode roofmierennesten (subgenus Raptiformica)
zie je altijd renmierwerksters. De roofmierwerksters roven
namelijk regelmatig werksterpoppen uit renmiernesten,
verzorgen ze en laten de nieuwe renmierwerksters voor hen
werken. Amazonemieren (Polyergus) doen dat ook.
Hun werksters zijn zelfs niet in staat tot werken. Zij
hebben daartoe beslist renmieren nodig. Op hete namiddagen
volgen de amazonemieren in een langgerekte trein het spoor
dat hun verkenners hebben gelegd naar een renmiernest.
Gedurende een korte razzia worden poppen geroofd en
meegevoerd naar hun nest. Ook daar wacht hen slavenarbeid
als ze eenmaal ontpopt zijn.
Renmieren verdedigen zich nauwelijks tegen aanvallen, maar
slaan op de vlucht en wachten af tot de dreiging over is.
Zonder renmieren geen rode bosmieren
Zoals uit bovenstaande blijkt, kunnen er geen bosmieren
leven als er geen renmieren zijn. Helemaal waar is dit
niet, want als ergens kunstmatig een nest van een rode
bosmier wordt uitgezet én in dat nest komen meerdere
koninginnen voor én in een dergelijk gebied komen geen
renmieren voor, dan ontwikkelt zich daar toch een rode
bosmierpopulatie. Dat kan alleen als er steeds delen van
een bosmiernest worden afgesplitst door wat werksters en
enkele koninginnen. Een zelfstandige vestiging van rode
bosmieren in een renmierenwoestijn is ondenkbaar. Iets
dergelijks is goed waarneembaar op kapvlaktes. Als een
flink stuk, oorspronkelijk donker, bos wordt gekapt, komen
er geen renmieren en geen rode bosmieren voor. Als er
eenmaal een kapvlakte ontstaat, worden de omstandigheden
gunstig voor grauwzwarte renmieren. Deze kunnen zich er
prima vestigen in de stobben en stronken die op de kapvlakte
zijn achtergebleven. Na een jaar of drie krijgen de
eerste, bevruchte rode bosmierprinsessen een kans. Als zij
met succes een renmiernest weten binnen te dringen, zal
het eerste rode bosmiernest gaan verschijnen. Voordat er
echter een flinke mierenhoop is te zien, zijn we zeker zes
á zeven jaar verder (na het kappen).
Overlast van grauwzwarte renmieren
Overlast van de grauwzwarte renmieren komt weinig voor. De
overlast bestaat er uit dat men het rennen van deze mieren
door het huis vies of eng vindt.
Om van de mieren af te komen is het noodzakelijk het nest
te vinden. Bestrijden met vergif in huis is ongewenst en
bovendien niet effectief omdat de mieren die zich in je
huis bevinden gestrest zijn en dan zijn ze niet opzoek
naar eten. Ze zijn namelijk ‘verdwaald’, per ongeluk in
huis terecht gekomen.
Het nest bevindt zich tegen de buitenmuur of daar vlak bij
of bevindt zich op een plaats waar dode plantenresten
opgehoopt liggen. Dat is bijvoorbeeld onder het lood aan
de randen van een (plat) dak. Ze kunnen ook hun nest
hebben op zogenaamde groene daken, dat wil zeggen daken
die begroeid zijn met allerlei planten. Door het nest te
verwijderen is het probleem verholpen.
Bronnen
Boer P 2023. Mieren van de Benelux. Stichting
Jeugdbondsuitgeverij, 3e druk 's Graveland. 191pp.
|